मुंबईतील सरकारी जमिनीवरील वाढत्या अवैध अतिक्रमणांना आळा घालण्यासाठी झोपडपट्टी पुनर्वसन प्राधिकरणाने (एसआरए) ‘नेत्रम’ ही आधुनिक डिजिटल प्रणाली सुरू केली आहे. एसआरएचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. महेंद्र कल्याणकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली विकसित केलेल्या या प्रणालीला गुजरातच्या ‘भास्कराचार्य राष्ट्रीय अवकाश अनुप्रयोग आणि भू-माहितीशास्त्र संस्थेने’ (BISAG-N) तांत्रिक साहाय्य दिले आहे. एसआरए मुख्यालयात यासाठी विशेष ‘नेत्रम’ कक्ष स्थापन करण्यात आला आहे.
ही प्रणाली महाराष्ट्र रिमोट सेन्सिंग ॲप्लिकेशन्स सेंटरच्या २०११ मधील उपग्रह प्रतिमांची सध्याच्या परिस्थितीशी तुलना करते. यामुळे २०११ नंतर शासकीय, म्हाडा, बीएमसी किंवा रेल्वेच्या जमिनीवर झालेली नवीन बेकायदेशीर बांधकामे आणि झोपड्यांचा विस्तार सहज ओळखता येतो. धोरणानुसार २०११ पर्यंतच्या पात्र झोपड्या पुनर्वसनासाठी मान्य आहेत, मात्र त्यानंतरच्या अनाधिकृत बांधकामांवर कारवाई केली जाते. या तंत्रज्ञानामुळे जमीन मालक असलेल्या विविध यंत्रणांना तात्काळ माहिती मिळून जागेची पाहणी व कारवाईला वेग येतो. बीएमसी, म्हाडा, रेल्वे, एमएमआरडीए आदी विभागांच्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना या प्रणालीचे प्रशिक्षण देण्यात आले असून, यामुळे अतिक्रमणे रोखण्यास आणि पारदर्शकता आणण्यास मोठी मदत होणार आहे.
