मुंबई — शहरातील हॉटेल-रेस्टॉरंट आणि स्वीटशॉपच्या मेन्यूमधून पनीर व पनीरआधारित पदार्थ अचानक कमी झाले आहेत. पारंपरिक पनीरच्या लोकप्रिय पदार्थांमध्ये पनीर चिल्ली, पनीर मसाला, पनीर तडका व कढई पनीर यांची रेलचेल होती; परंतु अलीकडील भेसळीविरोधी कारवाईनंतर हे पदार्थ अनेक ठिकाणी गायब दिसत आहेत. दुकानदार हा शॉर्टेजचा हवाला देतात, पण ग्राहक आणि तज्ञ यांचे मत वेगळे आहे — हा फक्त साठ्याचा प्रश्न नसून बोगस आणि भेसळयुक्त पदार्थांवर सुरू असलेल्या तपासाचा परिणाम असू शकतो.
राज्यातील अन्न व औषध प्रशासनाने फोडलेली मोहीम: चांगली पावती की भिती?
राज्यभरात चालू असलेल्या भेसळीविरोधी मोहीमेअंतर्गत बोगस पनीर, कृत्रिम दूध आणि भेसळयुक्त पदार्थांवर कठोर कारवाई सुरु आहे. तपासणी पथके सक्रिय झाले, नमुने घेतले गेले आणि अनेक ठिकाणी नियमभंग आढळल्याने काही दुकानदारांना नोटिस आणि जप्तीचा सामना करावा लागला. या कारवाईचा ताडजोड म्हणून अनेक पुरवठादार व विक्रेते बाजारातून तात्पुरता किंवा कायमस्वरूपी गायब होत असल्याचे संकेत आहेत.
केवळ पनीर नव्हे — मासिक पदार्थांची गती कमी
फक्त पनीरपुरता अपवाद नाही; काही भागांत मसाला दूध, रबडी आणि बासुंदी यांसारखे पदार्थही कमी उपलब्ध होत आहेत. हे दृश्य सूचित करते की पुरवठा साखळीवर मोठा दबाव पडला आहे आणि जे पदार्थ पारंपरिकपणे स्वस्त दरात उपलब्ध होते, तेच सर्वात जास्त प्रभावित होत आहेत.
ग्राहकांचे आरोग्य, दुकानदारांचे नफे — दोन्ही संकटात
प्रामाणिक व्यापारी आणि निष्ठावान उत्पादकांनीही आता बाजारात स्पर्धात्मक दाब व विश्वासघात यात मध्यवर्ती भूमिका बजावली आहे. पनीरसाठी जास्त दूध लागते व त्याचा खर्चही उंच असतो; तरीही बाजारात खूपच कमी दरांवर पनीर उपलब्ध होत असेल तर ती गुणवत्ता प्रश्नांकित ठरते. भेसळयुक्त पदार्थाच्या दीर्घकालीन सेवनाचे परिणाम शरीरावर हळूहळू दिसतात आणि त्यामुळे हा फक्त स्वल्पकालीन आर्थिक प्रश्न नाही, तर सार्वजनिक आरोग्याचा गंभीर प्रश्न आहे.
भेसळीविरोधी कारवाईचे उद्दिष्ट — ग्राहकांचा संरक्षण
अन्न व औषध प्रशासनाच्या या मोहीमेचा मुख्य हेतू फक्त उल्लंघनांची शिक्षा करणे नव्हे, तर ग्राहकांना शुद्ध, दर्जेदार आणि सुरक्षित अन्नपुरवठा सुनिश्चित करणे आहे. म्हणूनच कारवाई ही सरकारकडून ग्राहकांच्या आरोग्याचे संरक्षण करण्यासाठीची लढाई आहे, असे अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.
प्रामाणिक दुकानांवर पडलेला परिणाम
खरे पण प्रामाणिक दर्जेदार दूध वापरणारे हॉटेल आणि विक्रेते देखील या घडामोडींच्या चपेटीत येत आहेत. काही व्यापाऱ्यांनी बाजारातून कमी किमतीतील पनीर खरेदी करणे थांबवले आहे; काहींनी तात्पुरते मेन्यू बदलले आहेत. त्यामुळे ग्राहकांना पर्याय कमी दिसून येतात आणि बाजारातील पारदर्शकतेवर प्रश्न निर्माण होतो.
